Ο Μεγάλος Οδηγός για τα Ακαθάριστα Οικόπεδα: Πώς να Αποφύγετε τα Πρόστιμα-Μαμούθ του 2026

Η εποχή της ανοχής στις «πυριτιδαποθήκες» των αστικών και ημιαστικών ιστών τελείωσε οριστικά. Για το 2026, το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας θέτει σε εφαρμογή ένα δρακόντειο πλαίσιο, που μεταφέρει όλο το βάρος της ευθύνης (αλλά και το οικονομικό ρίσκο) στους πολίτες.

Αν έχετε στην κατοχή σας οικόπεδο ή ακάλυπτο χώρο, ο παρακάτω οδηγός είναι το απαραίτητο εργαλείο σας για να πλοηγηθείτε ανάμεσα σε ψηφιακές πλατφόρμες, αυστηρά χρονοδιαγράμματα και εξοντωτικές χρηματικές ποινές.

1. Το «Panic Button» του Χρονοδιαγράμματος

Η αντίστροφη μέτρηση ξεκινά την 1η Απριλίου. Οι ιδιοκτήτες έχουν ακριβώς 61 ημέρες (έως τις 31 Μαΐου) για να ολοκληρώσουν δύο κινήσεις: τον φυσικό καθαρισμό του χώρου και την ψηφιακή δήλωση.

Προσοχή: Η πλατφόρμα akatharista.gov.gr δεν είναι προαιρετική. Ακόμη και αν το οικόπεδό σας είναι «χειρουργείο» από καθαριότητα, αν δεν το δηλώσετε ψηφιακά, το σύστημα σας καταγράφει αυτόματα ως παραβάτη.

2. Η Ψηφιακή Ταυτότητα του Οικοπέδου

Η διαδικασία απαιτεί εξοικείωση με την τεχνολογία ή επίσκεψη στον λογιστή σας. Η αυθεντικοποίηση γίνεται με κωδικούς Taxisnet, αλλά το «κλειδί» είναι ο ΚΑΕΚ (Κωδικός Αριθμός Εθνικού Κτηματολογίου).

• Για τις αχαρτογράφητες περιοχές: Εκεί που δεν υπάρχει Κτηματολόγιο, θα χρειαστείτε τις γεωγραφικές συντεταγμένες του ακινήτου.

• Η «Θυρίδα του Πολίτη»: Μόλις οριστικοποιήσετε τη δήλωση, αυτή αποθηκεύεται αυτόματα στην ψηφιακή σας θυρίδα στο gov.gr. Κρατήστε το PDF ως «ασπίδα» σε περίπτωση που ο Δήμος σας στείλει ειδοποίηση από λάθος.

3. Η Παγίδα της «Διαρκούς Υποχρέωσης»

Πολλοί ιδιοκτήτες πιστεύουν ότι καθαρίζοντας το οικόπεδο τον Μάιο, ξεμπέρδεψαν. Λάθος. Ο νόμος ορίζει ότι ο χώρος πρέπει να παραμένει καθαρός καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή μέχρι την 31η Οκτωβρίου. Αν τον Ιούλιο τα χόρτα ψηλώσουν ξανά λόγω βροχοπτώσεων, είστε εκτεθειμένοι σε νέο έλεγχο και πρόστιμο.

4. Συνιδιοκτησία: Ένας για όλους και… ο καθένας το πρόστιμό του

Αυτό είναι το πιο σκοτεινό σημείο του νέου κανονισμού. Αν ένα οικόπεδο ανήκει σε πολλούς (π.χ. κληρονόμους), η δήλωση ενός ιδιοκτήτη καλύπτει το ακίνητο. Ωστόσο, αν επιβληθεί πρόστιμο λόγω μη καθαρισμού, το ποσό δεν επιμερίζεται, αλλά βεβαιώνεται ολόκληρο στον καθένα!

Το σοκ των αριθμών: Σε οικόπεδο 500 τ.μ. με 10 συνιδιοκτήτες που παραμελήθηκε, το συνολικό πρόστιμο μπορεί να αγγίξει τις 12.500€ (1.250€ x 10), καθώς η παράβαση θεωρείται αυτοτελής για κάθε ΑΦΜ.

5. Τα Πρόστιμα που «Δαγκώνουν»

Ξεχάστε τις συμβολικές ποινές του παρελθόντος. Το 2026 το κόστος της αμέλειας είναι δυσβάσταχτο:

• Αυτόματο 1.000άρικο: Επιβάλλεται με το πάτημα ενός κουμπιού σε όποιον δεν υποβάλει δήλωση, ανεξάρτητα από το αν καθάρισε το οικόπεδο.

• Η «ταρίφα» του τετραγωνικού: 0,50€ ανά τ.μ. για ακαθάριστους χώρους.

• Η Ποινική Διάσταση: Η ψευδής δήλωση («το καθάρισα» ενώ είναι γεμάτο ξερόχορτα) μετατρέπεται σε ποινικό αδίκημα με φυλάκιση έως 2 έτη και πρόστιμο έως 54.000€.

6. Τι σημαίνει «Πρότυπος Καθαρισμός»;

Ο έλεγχος δεν θα γίνει μόνο για το αν κόπηκαν τα χόρτα. Οι ελεγκτές της Πυροσβεστικής και των Δήμων θα αναζητούν:

• Υλοτομία: Απομάκρυνση ξερών και σπασμένων δέντρων.

• Αποψίλωση: Απομάκρυνση της «καύσιμης φυτικής ύλης» (πευκοβελόνες, ξερά φύλλα).

• Ασφάλεια Κτισμάτων: Κλαδιά που ακουμπούν σε στέγες ή προσόψεις πρέπει να κοπούν.

• Απόσταση από το έδαφος: Κλάδεμα της βάσης των δέντρων ώστε η φωτιά να μην μπορεί να «σκαρφαλώσει» από τα χόρτα στο φύλλωμα.

7. Αυτεπάγγελτος Καθαρισμός και «Λυπητερή»

Από την 1η Ιουνίου, οι Δήμοι έχουν το «ελεύθερο» να μπαίνουν σε ιδιωτικά οικόπεδα που θεωρούνται επικίνδυνα. Αν ο Δήμος στείλει συνεργείο:

1. Θα σας χρεώσει το πρόστιμο της παράλειψης.

2. Θα σας χρεώσει τα εργατικά και τα έξοδα μεταφοράς των υλικών.

3. Τα ποσά αυτά θα βεβαιωθούν άμεσα στην ΑΑΔΕ και θα εμφανιστούν ως οφειλή στο Taxisnet.